سهام عادی و بازار سهام چیست ؟ بازارهای سهام این امکان را برای تأمین کنندگان وجوه مالی  فراهم می آورند که بتوانند به صورت کارآ و ارزان در سهام شرکت های سهامی عام (مصرف کنندگان وجوه مالی) سرمایه گذاری کنند.در مقابل،مصرف کنندگان وجوه مالی (شرکت ها)حق مالکیت در شرکت را به تأمین کنندگان وجوه مالی اعطا کرده و در قالب سود تقسیمی ، جریان های نقدی را به آن ها پرداخت میکنند. بنابراین،سهام شرکت ها به عنوان یکی از منابع تأمین مالی شرکت ها به شمار میرود.

در دههً ۱۹۹۰میلادی ارزش بازار سهامی که به وسیله شرکت ها منتشر شده بود،خیلی فراتر از سایر اوراق بهادر مالی افزایش یافت. ارزش بازار سهام منتشر شده درآمریکا، به وسیله شرکت ها، در فاصله زمانی بین سال های ۱۹۹۴تا۲۰۰۷میلادی براساس نوع ناشر نشان داده شده است . توجه داشته باشید که از سال ۱۹۹۴تا ۲۰۰۷ میلادی ، ارزش سهام ۲۵۱درصد افزایش یافته است. در حالی که میزان رشد ارزش اوراق قرضه در این مدت ۱۶۲درصد و میزان رشد ارزش بازار وام های رهنی ۲۲۵ درصد بوده است.

دارندگان سهام عادی ، از نظر حقوقی ، نسبت به شرکت ناشر حق مالکیت دارند. سهامداران شرکت ها ، بعد از پرداخت بهره به دارندگان اوراق قرضه و مالیت ، در سود شرکت ناشر سهیم هستند . همچنین چنانچه شرکت با ورشکستگی مواجه شده و یا منحل شود ، پس از پرداخت تمامی بدهی ها  ومالیتها ، سهامداران میتوانند نسبت به دارایی های باقیمانده آن شرکت ادعا داشته باشند. از طرف دیگر دارندگان اوراق قرضه بستانکاران شرکت ناشر به شمار میروند . اگر چه دارندگان اوراق قرضه حق مالکیت مستقیم بر شرکت را ندارند.اما پرداخت مطالبات آنها ( اعم از پرداخت سود و دارایی ها )بر سهامداران اولویت دارد.

به علاوه سهامداران در خصوص مسائل مهم شرکت مانند انتخاب هیئت مدیره حق رای دارند این هیئت مدیره و مدیران شرکت هستند که بر فعالیت‌های روزمره شرکت نظارت می‌کند هیئت مدیره مسئول حصول اطمینان از این مسئله است که شرکت در راستای به حداکثر رساندن ارزش شرکت گام بر می دارد بنابراین اگر چه سهامداران کنترل مستقیمی بر فعالیت های روزمره شرکت ندارند.اما آنها هستند که تصیم میگیرند چه کسانی بر این فعالیت ها نظارت کننده و هر وقت به این نتیجه برسند که هیئت مدیره در راستای به حداکثر رساندن ارزش شرکت گام بر نمیدارد.نسبت به جایگزینی آنها اقدام میکنند.

بازتر ثانویه مربوط به بازار های سهام شرکتها به دقت تحت نظارت قرار دارند. گزارش روزانه تلویزیون ها و روزنامه ها روند مربوط به بازار های سهام ا به دقت بررسی میکنند. چرا که روندهای بازار سهام اغلب بیانگر فعالیت و عملکرد اقتصادی کشورها به شمار میرود، از طرف دیگر سهام شرکتها بیشترین اوراق بهادر مالی موجود را به خود تخصیص داده است. بیشتر افراد به طور مستقیم و یا غیرمستقیم از راه صندوقهای بازنشستگی و صندوقهای مشترک سرمایه گذاری .در سهام شرکتها سرمایه گذاری میکنند.و در نتیجه وضعیت مالی و اقتصادی آنها ارتباط تنگاتنگی با نوسان بازارهای سهام دارند.

  ROE یا همان بازده حقوق صاحبان سهام چیست؟

اوراق بهادر بازار سهام

دونوع سهام شرکتی وجود دارد:

سهام عادی و سهام ممتاز : در حالی که همه شرکتهای سهامی عام ، به انتشار سهام عادی اقدام میکننداما همه آنها سهام ممتاز منتشر نمی کنند . نرخ بازده هر یک از این دو سهام از دو بخش محقق میشود.

بخش اول بازده ناشی از سود سرمایه :در صورت افزایش قیمت سهام در طول زمان است .

بخش دوم مربوط به پرداختهای دوره ای صود تقسیمی به سهامداران خواهد بود. سود تقسیمی سهام ممتاز اغلب با نرخ ثابتی تعیین میشود در حالی که صود تقسیمی سهام عادی در طول زمان متغیر بوده و به همین دلیل نیز از عدم قطعیت برخوردار است.(به بخش پایین مراجعه میشود) بنابراین، بازده سهامدار در طول دوره۱-t تا t را میتوان به صورت زیر بیان کرد.

سهام عادی

مهمترین ادعای مالکیت بر شرکتهای عمومی و خصوصی بشمار میروند. بسیاری از ویژگی سهام عادی متفاوت از سایر اوراق بهادر مالی (مانند اوراق قرضه، اوراق مربوط به وام های رهنی و سهام ممتاز ) است. این ویژگی ها عبارت اند از: ۱- پرداخت سود تقسیمی۲-ادعا بر مطالبات باقیمانده۳- مسئولیت محدود و ۴-حق رأی در ادامه به این توضیحات میپردازیم

سود تقسیمی

اگرچه دارندگان سهام عادی در صورت سودآور بودن شرکت ، میتوانند به صورت نامحدودی سود تقسیمی دریافت کنند. اما پرداخت سود تقسیمی به هیچ وجه تضمین شده نیست بلکه پرداخت آن ومیزان پرداخت آن به وسیله اعضای هیئت مدیره شرکت ناشر ( که به وسیاه سهامداران انتخاب شده اند) تعیین میشوند. به علاوه برخلاف پرداخت های بهره به اوراق قرضه چنانچه شرکت قادر به پرداخت سود تقسیمی و حتی در صورتی که شرکت سودآور باشد  ولی بخواهد در پروژه های جدید سرمایه گذاری کند.  بازهم دارندگان سهام عادینمی توانند ادعایی نسبت به صود شرکت داشته باشند.

یکی دیگر از معایب سود تقسیمی سهام عادی، از دید سرمایگذارها این است که دو بار به آن مالیات تعلق میگیرد- یکبار در سطح شرکتی.(براساس نرخ مالیات بر شرکت) و بار دیگر در سطح شخصی (براساس نرخمالیات بر در آمد شخصی)سرمایه گذاریها میتوانند به طور بالقوه و از راه اقداماتی از قبیل سرمایه گذاری مجدد در سهام شرکت ها به جای پرداخت سود تقسیمی بالا ، از پرداخت مالیات دوگانه اجتناب کنند. به طور معمول رشد درآمد شرکت منجر به افزایش قیمت سهام می شود . بنابراین، سهامداران میتوانند با افزایش سهام خود وکسب سود، بجای پرداخت مالیات بر سود تقسیمی اقدام به پرداخت مالیات بر سود سرمایه کنند.

  مفهوم EPS در بورس چیست؟انواع آن کدام است؟

مطالبات باقیمانده

درصورت ورشکستگی شرکت ، دارندگان سهام عادی پایین ترین سطح اولویت را نسبت به ادعا بر دارایی های شرکت دارند- که در اصطلاح به آن ادعا بر مطالبات باقیمانده گفته میشود. بعد از اینکه مطالبات اولویت دار (یعنی،پرداخت ها مربوط به بستانکاری از قبیل کارکنان شرکت ، دارندگان اوراق قرضه، مالیات های دولتی و دارندگان سهام ممتاز) پرداخت شد، دارندگان سهام عادی میتوانند نسبت به دارایی های باقیمانده شرکت ، ادعا داشته باشند . ویژگی مطالبات باقیمانده سبب شده است ریسک سهام عادی بیشتر از دارایی های قابل سرمایه گذاری دیگری مانند اوراق قرضه باشد.

این مقاله را بخوانبد:بازده حقوق سهام چیست

مسئولیت محدود

یکی از مهمترین ویژگی سهام عادی، ویژگی مسئولیت محدود دارندگان سهام عادی است. مسئولیت مححدود به معنای این است که سهامداران به میزان مبلغی که در شرکت سرمایه گذاری کرده اند در قبال ضرر و زیان مسئولیت دارند ونه بیشتر و در صورت ورشکستگی یا افت قیمت دارایی ها شرکت حداکثر زیان آنها به میزان سرمایه گذاری است که انجام داده اند. به عبارت دیگر: در بروز ورشکستگی شرکت ، آن بخش از ثروت شخصی سهامداران که در شرکت سرمایه گذاری نشده است. تحت تأثیر قرار قرار نمیگیرد، در مقابل اگر شرکت در دارای مالکیت انفرادی و یا تضامنی بود ، سهامداران در برابر تمامی بدهی های شرکت متعهد میشدند، چرا که در این شرکت ها سهامداران دارای مسئولیت نامحدود هستند.

حق رأی

بزرگترین مزیت سهام عادی، داشتن حق رأی است اگر چه سهامداران بر فعالیت های روزانه شرکت نظارت ندارن(نظارت بر این فعالیت ها به وصیله مدیرانی صورت میگیرد که برای عمل کردن براساس خواسته های دارندگان سهام عادی و اوراق قرضه استخدام شده اند)ولی به وسیله انتخاب هیئت مدیره شرکت ، به طور غیر مستقیم بر فعالیت های شرکت نظارت دارند.

برای مثال: در اواسط دهه ۲۰۰۰ میلادی ، سهامداران شرکت وال دیسنی به عملکرد مدیران شرکت به ویژه عملکرد مدیر اجرایی و رئیس هیئت مدیره ، ناراضی بودند در همان سال و در اولین مجمع سهامداران  ،  ۴۳٫۳درصد از سهامداران به حذف رئیس هیئت مدیره رأی دادند شش ماه بعد، رئیس هیئت مدیره با استعفای خود، از این پست کناره گیری کردند.

در حالت متعارف رأی دهی، هر سهم از سهام عادی میتواند یک رأی بدهد. با این حال برخی از شرکتهای دارادوم سهام منتشر شده با دو رتبه متفاوت هستند که به آنها سهام هایی با رتبه دوگانه گفته میشود هر یک از این سهام ها حق رأی متفاوتی دارند.

  چگونه در بازار بورس سود کنیم؟چطور پرتفوی ایده آل داشته باشیم؟

سهامداران با انتخاب اعضای هیئت مدیره از راه اعطای رأی در مجمع سالانه شرکت و یا ازراه اعطای رأی از طریق نماینده حق رأی خود را اعمال میکنند. به طور معمول برای انتخاب اعضای هیئت مدیره از دو روش استفاده میشود: رأی گیری تجمعی و رأی گیری مستقیم . در رأی دهی تجمعی تعداد رأی هایی که هر یک از سهامداران میتوانند واریز کنند برابر است با تعداد سهام موجود ضربدر تعداد اعضای هیئت مدیره ای که باید انتخاب شوند سهامداران میتوانند کل رأی های خود را به یک کاندید هیئت مدیره اعطا کنند و یا آن را بین چندین کاندیدای هیئت مدیره تسهیم کنند. آن دسته از کاندیداهایی که بیشترین تعداد رأی را کسب کرده اند به عنوان اعضای هیئت مدیره انتخاب خواهند شد.

رأی به نمایندگی از  طرف مردم

بیشتر سهامداران علاقه ای به حضور در مجمع سالانه ندارند بسیاری از شرکت ها نیز از این وضعیت آگاه هستند و به همین دلیل هر سال و قبل از تشکیل مجمع برگه هایی را به عنوان برگه نمایندگی برای سهامداران خود ارسال میکنند. این برگه ها پس از تکمیل به وسیله سهامداران به شرکت عودت داده میشود و براساس آن ، یا برگه تکمیل و به شرکت ارسال میشود ویا اینکه به فرد دیگری وکالت داده میشود تا به عنوان نماینده از طرف آن ها رأی دهند. اغلب به طور متوسط برآورد میشود که کمتراز ۴۰ درصد ار آرا در مجمع سالانه شرکت واریز شوند.

با این حا ممکن است استفاده از اینترنت سبب افزایش میزان رأی دهی در آینده شود. تا اواسط دهه ۲۰۰۰ میلادی ، بیشتر شرکت های آمریکایی این امکان را به سهامداران خود میدادند تا از راه اینترنت به رأی دهی اقدام کنند. در این روش تمامی فرایند تحویل مدارک و رأی دهی به صورت اتوماتیک و به وسیله شبکه های نرم افزاری که در بستر اینترنت وجود دارد. انجام میشود،  در این حالت سهامداران از طریق کد کاربر و رمزی که به آنها اختصاص داده میشود میتوانند وارد شبکه شده و به طور رسمی رأی بدهند در اواسط دهه ۲۰۰۱ میلادی ، حدود ۱۰ درصد از رأی شرکت ها به صورت الکترونیکی جمع آوری میشد.

منبع: کتاب بازارها و نهادهای مالی(مولفین: آنتونی ساندرز و مارسیا کورنت)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *