اوراق اختیار معامله

اوراق اختیار معامله به قرار دادی اطلاق می شودکه به دارنده آن حق(ونه تعهد)می دهداقدام به خرید یا فروش یک دارایی تعهد شده، با قیمت معین و در یک دوره زمانی مشخص کند. اوراق اختیار معامله به دو گروه اوراق اختیار خرید و اوراق اختیار فروش تقسیم میشود. در ادامه به توضیح هر یک از این اوراق پرداخته و عواید مربوط به آن را باتوجه به تغییرات قیمتی دارایی تعهد شده مربوط به آن بررسی خواهیم کرد

اوراق اختیار خرید

اوراق اختیار خرید به خریدار این حق را می دهد تا دارایی تعهد شده ای (مانند سهام) را، با قیمت از پیش تعیین شده ای که قیمت توافقی (ایکس) نامیده می شود، خریداری کند.

در مقابل،خریدار اوراق اختیار خرید باید مبلغی را با عنوان صرف برگ اختیار خرید به فروشنده پرداخت کند. صرف برگ اختیار خرید یک جریان نقدی منفی است که فوری بوسیله خرید اوراق اختیار خرید به فروشنده پرداخت می شود.

با این حال، چنانچه در زمان انقضای برگ اختیار معامله ، قیمت سهام تعهد شده بزرگتر از قیمت توافقی (ایکس) باشد، خریدار منتفع خواهد شد. اگر قیمت سهام تعهد شده بزرگتر از قیمت توافقی(ایکس) باشد (یعنی برگ اختیار خرید با ارزش باشد) ، خریدار می تواند با خرید سهام با قیمت توافقی (ایکس) و فروش فوری آن در بازار سهام با قیمت جاری بازار (یعمی با قیمتی بزرگ تر از ایکس)اوراق اختیار خرید خود را اعمال کند.

اگر قیمت سهام تعهد شده در زمان انتضای برگ اختیار خرید کمتر از قیمت توافقی (ایکس) باشد (یعنی برگ اختیار خرید فاقد ارزش باشد)خریدار به خرید برگ اختیار خرید اقدام نخواهد کرد. در این حالت، برگ اختیار خرید، بدون اینکه اعمال شود، منقضی خواهد شد.

این حالت برای وضعیتی که در آن، قیمت سهام تعهد شده در زمان انقضا برابر با قیمت (ایکس) باشد( یعنی برگ اختیار خرید به قیمت بازار باشد) نیز صادق است. در این حالت، خریدار برگ اختیار خرید هزینه ای با عنوان صرف برگ اختیار خرید (C)پرداخته است، در حالی که هیچ جریان نقدی کسب نکرده است.

خرید اوراق اختیار خرید

سود یا زیان ناشی از خرید یک برگ اختیار خرید ، در شکل ۴-۱۰نشان داده شده است. همانطور که در شکل۴-۱۰مشاهده می کنید، با انقضای برگ اختیار خرید ، اگر قیمت سهام تعهد شده مربوط به برگ اختیار خرید، برابر با قبمت سهام (s)خریدار معادل π دریافت میکند که حاصل مابه التفاوت قیمت سهام (S،یعنی ۹٫۸۰ دلار) و قیمت توافقی برگ اختیار خرید (X یعنی ۷٫۵۰ دلار)منهای صرف برگ اختیار خرید (C، یعنی ۱٫۳۰ دلار) است ، که به فروشنده برگ اختیار خرید پرداخت شده است.

اگر قیمت سهام تعهد شده ، در زمان انقضای برگ اختیار خرید برابرA(یعنی، ۸٫۸۰ دلار) باشد ، خریدار برگ اختیار خرید در نقطه سر به سر قرار داد خواهد بود. برای اینکه خالص عواید ناشی از اعمال برگ اختیار خرید( A-X=$8/0-$7/50=$1/30) برابر با صرف پرداختی بابت خرید برگ اختیار خرید (C، یعنی ۱٫۳۰ دلار) است.

درباره اوراق اختیار خرید (شکل ۴-۱۰)دو نکته حائز اهمیت است:

  1. با افزایش قیمت سهام تعهد شده، خریدار برگ اختیار خرید ازسوی بالقوه بالایی خواهد داشت : هر چه قیمت سهام تعهدشده در موعد انقضا بیشتر باشد ، سود ناشی از اعمال برگ اختیار خرید بیشتر خواهد بود ، یعنی اگر ۹٫۸۰$= sباشد
  2. با کاهش قیمت سهام تعهد شده ، خریدار برگ اختیار خرید زیان بالقوه بالایی خواهد داشت ، اما این زیان به میزان صرف برگ اختیار خرید محدود خواهد شد. اگر قیمت سهام تعهد شده در موعد انقضا زیر قیمت توافقی ایکس باشد، خریدار برگ اختیار خرید تمایلی به اعمال برگ اختیار خرید نخواهد داشت. بنابراین ، زیان خریدار به میزان صرف برگ اختیار خرید (c، یا ۱٫۳۰ دلار)که برای برگ اخیار خرید پرداخت شده است، محدود خواهد شد.

بنابراین هر وقت که انتظار افزایش قیمت دارایی تعهد شده وجود داشته باشد، می توان گفت که خرید اوراق اختیار خرید، تصمیم مناسبی خواهد بود،

تابع سود آوری خریدار برگ اختیار خرید سهام

فروش اوراق اختیار خرید

فروشنده اوراق اختیار خرید به فروش اوراق اختیار خرید معامله به خریدار اقدام میکند ( که به آن اتخاذ وضعیت کوتاه یا فروش گفته می شود)در فروش برگ اختیار خرید یک سهام ، فروشنده برای دریافت صرف برگ اختیار خرید (c،یعنی ۱٫۳۰ دلار) اقدام کرده و بایدآماده فروش سهام تعهد شده به خریدار برگ اختیار خرید معامله با قیمت توافقی (x،یعنی ۷٫۵۰ دلار) باشد. تابع سودآوری ناشی از فروش برگ اختیار خرید یک سهام در شکل ۵-۱۰ نشان داده شده است.

  چگونه در بازار بورس سود کنیم؟چطور پرتفوی ایده آل داشته باشیم؟

درخصوص تابع سودآوری شکل ۵-۱۰ دونکته حائز اهمیت است:

  1. با کاهش قیمت سهام تعهد شده ، احتمال اینکه فروشنده برگ اختیار خرید سود کسب کند، افزایش می یابد. اگر قیمت سهام تعهد شده در زمان انقضای کمتر از قیمت (ایکس) باشد، خریدار برگ اختیار خرید اوراق اختیار معامله را اعمال نخواهد کرد. حداکثر سود فروشنده برگ اختیار خرید، برابر با مقدار صرف برگ اختیار خرید(cیا ۱٫۳۰ دلار) خواهد بود که در زمان فروش از خریدار اوراق اختیار خرید دریافت میشود.
  2. با افزایش قیمت سهام تعهدشده ، فروشنده برگ اختیار خرید با احتمال زیان نامحدودی مواجه خواهد شد. اگر قیمت سهام تعهدشده(s، یعنی ۹٫۸۰ دلار) در زمان انقضا، بزرگتر از قیمت توافقی (x، یعنی ۷٫۵۰ دلار) باشد ، خریدار برگ اختیار خرید اقدام به اعمال اوراق اختیار معامله کرده و فروشنده اوراق اختیار معامله را وادار به خرید سهام تعهدشده با قیمت بازار خواهد کرد و سپس آن را با قیمتی کمتر از قیمت توافقی به خریدار برگ اختیار خرید خواهد فروخت. از آنجا که قیمت سهام در حالت نظریه می تواند تا میزان نامحدودی افزایش یابد، زیان حاصله نیز میتواند خیلی بزرگ باشد .

بنابراین، هر وقت که انتظار کاهش قیمت دارایی تعهدشده وجود داشته باشد، میتوان گفت که فروش اوراق اختیار خرید ، تصمیم مناسبی خواهد بود. با این حال ، از آنجا که در این حالت احتمال کسب سود ، محدود و احتمال زیان، نامحدود است، باید احتیاط لازم را انجام داد. افزایش قیمت سهام تعهدشده به s سبب زیان فروشنده برگ اختیار خرید به میزان (در شکل ۵-۱۰)می شود.

تابع سودآوری فروشنده برگ اختیار خرید سهام

اوراق اختیار فروش

اوراق اختیار فروش، به خریدار اوراق اختیار معامله این حق را می دهد تا دارایی تعهدشده ای (مانند سهام) را، با قیمت از پیش تعیین شده ای که قیمت توافقی (x) نامیده می شود، به فروشنده اوراق اختیار فروش بفروشد.

در مقابل، خریدار اوراق اختیار فروش باید مبلغی را با عنوان صرف برگ اختیار فروش (p)به فروشنده پرداخت کند.

اگر قیمت سهام تعهدشده، در موعد سر رسید، کمتراز قیمت توافقی (x) باشد (یعنی برگ اختیار فروش «با ارزش»باشد) خریدار به خرید سهام تعهدشده در بازار سهام با قیمتی کمتراز قیمت توافقی(x) اقدام و آن را فوری از طریق اعمال برگ اختیار فروش، با قیمت توافقی (x) خواهد فروخت.

اگر قیمت سهام تعهدشده در موعد سررسید بزرگتراز قیمت توافقی(x) باشد(یعنی برگ اختیار فروش «فاقد ارزش»باشد)، خریدار برگ اختیار فروش هرگز اوراق اختیار معامله را اعمال نخواهد کرد.

همچنین اگر قیمت سهام تعهدشده در موعد سررسید برابر با قیمت توافقی (x) باشد، بازهم خریدار برگ اختیار فروش، اوراق اختیار معامله را اعمال نخواهد کرد (چرا که در این حالت اوراق اختیار فروش «به قیمت بازار» است) و از آنجا که خریدار اوراق اختیار فروش هزینه ای را با عنوان صرف برگ اختیار فروش (p)پرداخته است. اعمال برگ اختیار فروش نفعی برای او نخواهد داشت.

خرید اوراق اختیار فروش

خریدار اوراق اختیار فروش حق(نه تعهد) دارد سهام تعهدشده را با قیمت توافقی (x،یعنی ۹دلار) به فروشنده اوراق اختیار معامله بفروشد. در مقابل، خریدار اوراق اختیار فروش اقدام به پرداخت صرف برگ اختیار فروش (p، یعنی ۰٫۶۵ دلار) به فروشنده اوراق اختیار معامله میکند. سودآوری بالقوه خریدار برگ اختیار فروش ، در شکل ۶-۱۰نشان داده شده است.

در این خصوص موارد زیر حائز اهمیت است:

  1. هرچه قیمت سهام تعهدشده در زمان انقضای اوراق اختیار معامله کمتر باشد، سود خریدار برگ اختیار فروش از اعمال این اوراق ، بیشتر خواهد بود . برای مثال: اگر قیمت سهام در شکل ۶-۱۰ به نقطه D (یعنی ۷دلار) کاهش یابد خریدار برگ اختیار فروش می تواند با قیمت D=$7 اقدام به خرید سهام تعهدشده در بازار سهام کرده و آن را با قیمت توافقی بیشتر یعنیD=$9 دوباره به فروشنده برگ اختیار فروش بفروشد
  2. با افزایش قیمت سهام تعهدشده ، احتمال اینکه خریدار برگ اختیار فروش با عواید منفی مواجه شود افزایش می یابد. اگر قیمت سهام تعهدشده در موعد سررسید بیشتراز قیمت توافقی (X=$9) باشد، خریدار برگ اختیار فروش اوراق اختیار معامله را اعمال نخواهد کرد. در نتیجه حداکثر زیان خریدار به مبلغی که به عنوان صرف برگ اختیار فروش (۰٫۶۵ p=$)به فروشنده برگ اختیار فروش پرداخت می شود ، محدود خواهد شد.
  بانک مرکزی جمهوری اسلامی و وظایف و اختیاراتش

بنابراین هروقت که انتظار کاهش قیمت دارایی تعهدشده وجود داشته باشد، در آن صورت می توان گفت که خرید برگ اختیار فروش ، تصمیم مناسبی خواهد گرفت.

فروش اوراق اختیار فروش

فروشنده برگ اختیار فروش در ازای آماده بودن برای خرید سهام تعهدشده با قیمت توافقی (۰٫۶۵ P=$)و تحویل آن به خریدار در صورت اعمال آن اوراق در موعد سررسید، مبلغی را با عنوان صرف برگ اختیار فروش( ۰٫۶۵ P=$) دریافت می کند. در شکل ۷-۱۰ تابع سودآوری مربوط به فروش برگ اختیار فروش یک سهام نشان داده شده است.

در این خصوص موارد زیر حائز اهمیت است:

  1. وقتی که قیمت سهام تعهدشده افزایش می یابد ، احتمال کسب سود فروشنده برگ اختیار فروش افزایش می یابد . اگر قیمت سهام تعهدشده در موعد سررسید بزرگتراز قیمت توافقی (۹ X=$)باشد، خریداربرگ اختیار فروش، اوراق اختیار معامله خود را اعمال نخواهد کرد.با این حال ، حداکثر سود فروشنده برگ اختیار فروش به میزان صرف برگ اختیار فروش( ۰٫۶۵ p=$) محدود خواهد شد.

وقتی که قیمت سهام تعهد شده کاهش می یابد، فروشنده برگ اختیار فروش در معرض احتمال زیان بیشتر قرار میگیرد. اگر قیمت سهام تعهدشده در موعد سررسید( ۷ P=$ )زیر قیمت توافقی باشد، خریدار برگ اختیار فروش، اوراق اختیار معامله خود را اعمال کرده و فروشنده برگ اختیار فروش را مجبور به خرید سهام تعهد شده از خریدار اوراق اختیار معامله با قیمت توافقی( ۹P=$)خواهد کرد، در حالی که ارزش این اوراق در بازار سهام فقط (۷ D=$) است.

بنابراین، هر وقت که انتظار افزایش قیمت دارایی تعهدشده وجود داشته باشد، میتوان گفت که فروش برگ اختیار فروش، تصمیم مناسبی خواهد بود.

تابع سود آوری فروشنده برگ اختیار فروش سهام

باتوجه به مطالب بالا، توجه داشته باشید که دارنده اوراق اختیار معامله برای تسویه وضعیت سرمایگذاری خود سه راه در پیش دارد.

اول اینکه، اگر شرایط برای اعمال اوراق اختیار معامله هرگز سودآور نباشد(به عبارت دیگراوراق اختیار معامله فاقد ارزش باشند)دارنده اوراق اختیار معامله میتواند بدون اینکه اوراق خود را اعمال کند، اجازه دهد این اوراق در موعد سررسید خود منقضی شود:

دوم اینکه، دارنده اوراق معامله میتواند وضعیتیمخالف را اتخاذ کند. در این حالت، خریدار اوراق اختیار معامله میتواند با همان قیمت توافقی وبا همان تاریخ انقضا، به فروش اوراق اختیار معامله همان اوراق تعهدشده اقدام کند.

سوم اینکه، دارنده اوراق میتواند اوراق اختیار معامله را اعمال کرده و شرایط موجود در اوراق اختیار معامله را به اجرا بگذارد. درباره اوراق اختیار معامله آمریکا، اعمال اوراق میتواند در هر زمانی قبل از انقضای اوراق اختیار معامله صورت گیرد، درحالی که دربتره اوراق اختیار معامله اروپایی، اعمال اوراق میتواند فقط دز زمان انقضای اوراق اختیار معامله، یعنی در موعد سررسید، صورت گیرد.

ارزش اوراق اختیار معامله

به طور معمول معامله گران برای تعیین ارزش و قیمت اوراق اختیار معامله از مدل قیمت گذاری بلک-شولزاستفاده می کنند.در مدل بلک- شولز ۵عامل اثرگذاری بر قیمت اوراق اختیار معامله در نظر گرفته می شود:

  • قیمت آنی دارایی تعهدشده.
  • قیمت توافقی اوراق اختیار معامله.
  • تاریخ اعمال اوراق اختیار معامله.
  • نوسان های قیمتی دارایی تعهدشده.
  • نرخ بهره بدون ریسک.

در ادامه ، درباره هر یک از این عوامل بحث خواهیم کرد. توجه داشته باشید که در مباحث بالا درباره سود و زیان ناشی از اعمال یک اوراق اختیار معامله در موعد سررسید، صحبت کردیم. سود و زیان یک اوراق اختیار معامله، تابعی بود از قیمت آنی دارایی تعهدشده مربوط به اوراق اختیار معامله و قیمت توافقی آن اوراق. توافت میان قیمت آنی دارایی تعهدشده و قیمت توافقی اوراق اختیار معامله، ارزش ذاتی اوراق

قیمت سهام-قیمت توافقی

صفر

اگرقیمت سهام >قیمت توافقی باشد

(اوراق اختیار معامله باارزش است)

اگرقیمت سهام ≤قمت توافقی باشد

(اوراق اختیار معامله فاقد ارزش است)

ارزش ذاتی اوراق اختیار فروش، برابر خواهد بود با:

قیمت سهام-قیمت توافقی

صفر

 اگرقیمت سهام<قیمت توافقی باشد

(اوراق اختیار معامله باارزش است)

اگرقیمت سهام≥قیمت توافقی باشد

(اوراق اختیار معامله فاقد ارزش است)

ارزش اوراق اختیار معامله در موعد سررسید، برابر با ارزش ذاتی آن است.

در اینجا، تجزیه و تحلیل سود و زیان اوراق اختیار معامله را به زمان انقضای آن محدود می کنیم، چرا که تحقیقات نشان می دهد اغلب به دلیل ارزش زمانی بالقوه اوراق اختیار معامله ، اعمال این اوراق قبل از موعد سررسید آن بهینه نیست. به ویژه اینکه ، اعمال برگ اختیار خرید قبل از موعد سررسید ، فقط زمانی بهینه است که ارزش اوراق اختیار معامله قبل از موعد سررسید همیشه کمتر تز ارزش ذاتی آن باشد، که این امر نیز به ندرت اتفاق می افتد.

در شکل۸-۱۰ تاثیر ارزش زمانی مربوط به یک برگ اختیار خرید نشان داده شده است. برای مثال، فرض کنید شما برگ اختیار خرید مربوط به سهامی را در اختیار دارید که قیمت توافقی آن ۵۰ دلار بوده و موعد انقضای آن سه ماهه است. قیمت سهام تعهدشده مربوط به این اوراق، در حال حاضر ۶۰ دلار است. ارزش ذاتی این اوراق اختیار معامله ۱۰ دلار است. این اوراق اختیار معامله در حال حاضر باقیمت ۱۲٫۵ دلاردر سازمان بورس معاملاتی شیکاگو به فروش میرسد. بنابراین، ارزش برگ اختیار خرید، به میزان ۲٫۵ دلار بزرگتر از ارزش ذاتی آن است. به تفوت میان قیمت اوراق اختیار معامله ( یع صرف برگ اختیار معامله) و ارزش ذاتی آن ، ارزش زمانی اطلاق می شود. چنانچه اوراق اختیار معامله در حال حاضر (قبل از موعد سررسید) اعمال شود، شما ارزش ذاتی آن را به دست می آورید ، در حالی که ارزش زمانی آن را ( که در این مثال ۲٫۵ دلار است)از دست میدهید.

ارزش ذاتی در مقابل ارزش اوراق اختیار خرید

ارزش زمانی یک برگ اختیار معامله

ارزش زمانی یک برگ اختیار معامله، ارزش مرتبط با احتمال افزایش ارزش ذاتی در فلصله زمانی میان زمان خرید اوراق اختیار معامله و تاریخ انقضای آن است. ارزش زمانی اوراق اختیار معامله تابعی از نوسان های قیمتی دارایی تعهدشده و زمان باقی مانده تا نوعد سررسید اوراق اختیار معامله است. با افزایش نوسان های قیمتی احتمال تغییرات ارزش سهام افزایش می یابد. دارنده اوراق اختیار معامله از افزایش قیمت منتفع می شود، اما اگر قیمت سهام کاهش یابد، میزان زیان و ریسک او محدود خواهد بود، چرا که زیان مربوط به ارزش یک اوراق اختیار معامله هیچ وقت از صرف برگ اختیار فروش فراتر نمیرود. بنابراین، در طول هر دوره زمانی ، هرچه نوسان های دارایی تعهدشده بیشتر باشد، احتمال افزایش قیمت سهام بیشتر می شود و ارزش زمانی اوراق اختیار معامله هم افزایش پیدا می کند. به علاوه، هر چه زمان باقی مانده تا موعد سررسید بیشتر باشد فرصت افزایش قیمت سهام تعهدشده بیشتر خواهد بود و در نتیجه، ارزش زمانی اوراق افزایش خواهد یافت. هر چه اوراق اختیار معامله به موعد سررسید نزدیکتر می شود، ارزش زمانی آن نیز به صفر میل می کند. در هر نقطه ای از زمان، وراق اختیار معامله را می توان از راه کسر کردن ارزش ذاتی آن ( در این مثال،۱۰ دلار)از قیمت جاری بازار آن (در این مثال، ۱۲٫۵۰ دلار) بدست آورد.

چگونه نرخ رشد قیمت سهام افزایش می‌یابد؟

با ثابت بودن سایر متغییرها ، با افزایش نرخ بهره بدون ریسک نرخ رشد قیمت سهام افزایش یابد. باتوجه به مطالب گفته شده میدانیم که با افزایش نرخ بهر بدون ریسک ، حداقل نرخ بازده مورد انتظار مربوط به تمامی سرمایه گذاری هاافزایش می یابد. نتیجه این حالت افزایش رشد قیمت سهام است. با این حال ارزش فعلی هر جریان نقدی آتی که به وسیله دارنده اوراق اختیار معامله دریافت می شود، کاهش می یابد، قیمت اوراق اختیار خرید همیشه با افزایش نرخ بهره بدون ریسک افزایش میابد، درحالی که قیمت اوراق اختیار فروش با افزایش نرخ بهره بدون ریسک کاهش می یابد.

حتما بازار اوراق اختیار معامله – بخش دوم را مطالعه نمایید.

  نگاهی گذرا به بورس و روش های تصمیم گیری (قسمت دوم)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *