بانک مرکزی

بانک مرکزی در تاریخ ۱۸ مرداد ماه  ۱۳۳۹ تأسیس شد.برخی از وظایف بانک مرکزی عبارتند از حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکه های فلزی رایج کشور،تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی ، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور،تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور نظارت بر بانک ها و موسسات اعتباری و۰۰۰
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران آن است که با اجرای سیاست های پولی و اعتباری شرایط مساعدی برای پیشرفت اقتصادی کشور فراهم کند و در اجرای برنامه های مختلف اعم از برنامه های تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
تاریخچه
با تصویب قانون پولی و بانکی کشور در تاریخ هفتم خردادماه ۱۳۳۹،بانک مرکزی ایران تشکیل شد.براساس فصل دوم قانون مذکور تمامی امور مربوط به چاپ اسکناس. ضرب سکه و پشتوانه آن به بانک مرکزی محول و همچنین براساس مواد ۱۴و۱۸فصل مزبور انتشار اسکناس که که قبل از این به موجب قانون مصوب ۳۰تیرماه ۱۳۳۳برعهده هیأت مشترکی بود ، تنها به بانک مرکزی ایران واگذار شد. اصولا به دنبال تفکیک عملیات تجاری از چاپ اسکناس و سیاست های پولیو اعتباری ، لزوم ایجاد بانک مرکزی ایران با هدف نظارت و هدایت فعالیت های بانک های کشور، تنظیم اعتبارات، حفظ ثبات قیمت ها، حفظ ارزش پول، کنترل دقیق امور ارزی و هدایت پس اندازهای کشور به سوی سرمایگذاری های مولد، مطرح ش.دبه این ترتیب بانک مرکزی ایران در تاریخ ۱۸مردادماه ۱۳۳۹با سرمایه ۳/۶ میلیارد ریال و ۳۸۸نفر پرسنل تأسیس شد.

وظایف و اختیارات

براساس قانون پولی و بانکی کشور مصوب تیرماه ۱۳۵۱ بانک مرکزی، به عنوان تنظیم کننده نظام پولی اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر است :
    • حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور
    • انتشار اسکناس و ضرب سکه های فلزی رایج کشور
    • تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی
    • نظارت برصدور و ورود ارز و پول رایج کشور
    • تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور
    • نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری
    • تنظیم حجم اعتبارات بانکی و ایجاد هماهنگی متناسب با نیازهای پولی کشور
    • نگهداری از حساب های تمامی وزارت خانع ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت
    • نگهداری همه ذخایر ارزی و طلای کشور
    • کنندگی دولت در سازمان های مالی و بین المللی
    • در اختیار داشتن تصدی تمام عملیات انتشار اوراق بهادر دولتی
    • انعقاد موافقت نامه پرداخت و اجرای قرارداد های پولی، مالی، بازرگانی و ترانزیتی دولت و سایر کشور
به این ترتیب رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری ااسلامی ایران آن است که با اجرای سیاست های پولی و اعتباری شرایط مساعدی برای پیشرفت اقتصادی کشور فراهم کند و در اجرای برنامه های مختلف اعم از برنامه های تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبانی دولت باشد.
در این راه حفظ ثبات ارزش پول وتعادل موازنه پرداخت ها به همراه رشد مداوم اقتصادی از راه اجرای سیاست های پولی از اهداف مهم آن به شمار می رود.

ارکان بانک

ارکان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر میباشد:
    • مجمع عمومی
    • شورای پول و اعتبار
    • هیأت عامل
    • هیأت نظارت اندوخته اسکناس
    • هیأت نظارت

حال به تشکیلات ساختاری و وظایف هریک از ارکان فوق الذکر می پردازیم:

    ۱٫ مجمع عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

اعضای این مجمع متشکل است از:
    • وزیر امور اقتصادی و دارایی
    • معون برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور
    • دادستان کل کشور
    • رئیس اتاق بازرگانی وصنایع و معادن ایران
    • نفر اقتصاددان که حداقل ۱۵ سال سابقه و تخصص فعالیت پولی و بانکی داشته باشند
وظایف مجمع عمومی:
    • رسیدگی و تصویب ترازنامه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
    • رسیدگی و اتخاذ تصمیم نهایی نسبت به گزارش های هأیت نظار
    • رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره پیشنهاد تقسیم سود ویژه بانک
    • انتخاب اعضای هیأت نظار به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی
    • سایر وظایفی که براساس مقررات این قانون برعهده مجمع عمومی گذارده شده است

    ۲٫ شورای پول و اعتبار

اعضای این شورا عبارتند از:
    • وزیر امور اقتصادی و دارایی یا معاون وی
    • رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
    • معاون برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور یا معاون وی
    • دو تن از وزرا به انتخاب هیأت وزیران
    • وزیر بازگانی
    • دونفر کارشناس و متخصص پول پولی و بانکی به پیشنهاد رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و تایید ریاست جمهوری
    • دادستان کل کشور یا معاون وی
    • رئیس اتاق بازرگانی وصنایع و معادن
    • رئیس اتاق تعاون
    • نمایندگی کمیسیون های”امور اقتصادی”و”برنامه و بودجه و محاسبات” مجلس شورای اسلامی (هرکدام یک نفر)به عنوان ناظر با انتخاب مجلس
ریاست شورا برعهده رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.

وظایف و اختیارات شورای پول و اعتبار

شورای پول و اعتبار به منظور مطالعه و اتخاذ تصمیم درباره سیاست کلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر امور پولی و بانکی کشور عهده دار وظلیف زیر است:
    • رسیدگی و تصویب برنامه وبودجه و مقررات استخدامی و آیین نامه های داخلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
    • رسیدگی و اظعار نظر نسبت به ترازنامه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای طرح در مجمع عمومی
    • رسیدگی و تصویب آیین نامه های مذکور در قانون پولی و بانکی
    • اظهارنظر در مسائل بانکی، پولی و بانکی واعتباری کشور و همچنین اظهارنظر نسبت به لوایح مربوط به وام یا تضمین اعتبار و هر موضوع دیگری که از طرف دولت به شورا ارجاع می شود
    • ارائه نظر مشورتی و توصیه به دولت در مسائل بانکی، پولی و اعتباری کشور که به نظر شورا در وضیعت اقتصادی وبه ویژه در سیاست اعتباری کشور موثر خواهد بود
    • اظهرنظر درباره هر نوع موضوعی که از طرف رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در حدود قانون به شورای مذکور عرضه می شود.

    ۳٫ هیأت عامل

هیأت عامل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مرکب است از:
    • رئیس کل
    • قائم مقام
    • دبیر کل بانک
    • سه نفر معاون

وظایف و اختیارات هیأت عامل

الف-رئیس کل بانک مرکزی جمهوری ایران به عنوان بالاترین مقام اجرایی و اداری عهده دار تمامی امور بانک به استثنای وظایفی است که به موجب قانون پولی و بانکی و اصلاحیه های بعدی بر عهده ارکان بانک گذارده شده است.همچنین وی مسئل حسن اداره امور بانک و موظف به اجرای قانون های و آیین نامه های مربوط به آن است رئیس کل بانک نماینده بانک در تمام مراجع رسمی داخلی و خارجی با حق توکل می باشد.رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به پیشنهاد رئیس جمهور و بعد از تأیید مجمع عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با حکم رئیس جمهور منصوب می شود.
ب-قائم مقام رئیس کل بانک به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی تایید مجمع عمومی بانک ها و تصویب هیأت دولت تعیین میشود. اختیارات قائم مقام از طرف رئیس کل بانک تعیین می شود و در صورت غیبت یا استعفا یا معذوریت یا فوت وی، قائم مقام دارای تمامی اختیارات رئیس کل است.
ج-دبیر کل بانک به پیشنهاد رئیس کل بانک مرکزی و تصویب مجمع عمومی منصوب می شودو سرپرستی دبیرخانه شورای پول و اعتبار را بر عهده دارد و همچنین دادستان هیأت انتظامی بانک ها است.
د-معاونان بانک از طرف رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منصوب و وظایف آنان به وسیله نامبرده تعیین می شود.

    ۴٫ هیأت نظارت اندوخته اسکناس

هیأت نظارت اندوخته اسکناس از افراد زیر تشکیل می شود:
    • رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران یا معاون او
    • دو نماینده مجلس شورای اسلامی  به انتخاب مجلس
    • دادستان کل کشور
    • خزانه دار کل کشور
    • رئیس کل دیوان محاسبات
    • رئیس هیأت نظار

وظایف هیأت نظارت اندوخته اسکناس

هیأت نظارت اندوخته اسکناس عهده دار نظارت بر حسن اجرای مفاد ماده پنچ قانون پولی و بانکی کشور از راه تحویل و نگهداری اسکناس های چاپ شده و همچنین نگهداری حساب دارایی های موضوع ماده ۵قانون مذکور و صورت جواهرات ملی و تنظیم مقررات مربوط به نمایش و نظارت بر ورود و خروج آنها از خزانه بانک و به علاوه نظارت برمعدوم کردن اسکناس هایی که باید از جریان خارج شود، است.

    ۵٫ هیأت نظار

هیأت نظار مرکب از یک نفر رئیس و چهار نفر عضو از میان حسابرسان خبره یا افراد مطلع در امور حسابداری و یا بانکی باداشتن حداقل ده سال سابقه کار است که پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی وتصویب مجمع عمومی برای مدت ۲سال انتخاب می شوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.

وظایف هیأت نظار

    • هیأت نظار مسئول رسیدگی به حساب ها و تعهدات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است که نسبت به صحت این حساب ها و تعهدات اظهار نظر می کند
    • رسیدگی به ترازنامه پایان سال بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و تهیه گزارش برای مجمع عمومی سالیانه
    • رسیدگی به صورت ریز دارایی ها و بدهی ها و خلاصه حساب های بانک و گواهی آن ها برای انتشار
    • رسیدگی به عملیات بانک از لحاظ انطباق با موازین قانون
صفحه اینستاگرام ما
این مقاله را بخوانید:ابعاد بین المللی بازار پول
  ROE یا همان بازده حقوق صاحبان سهام چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *