گردش پول

معمولا یک واحد تجاری با دو چیز آغاز به کار می کند: یکی فکر این که چه می خواهد بکند و دیگر مبلغی پول را به مصرف می رساند تا فکر جامه عمل بپوشد. اگر توفیق یافت پول مصرف شده را عینا (در مورد موسسات غیرانتفاعی) و یا با بازدهی اضافی برآن ( درمورد واحد های انتفاعی) مجددا به دست می آورد. در این مسیر پول به اشکال مختلفی مانند مواد اولیه کالا و مطالبات در می آید که توجه به این دگرگونی ها و همچنین مسیری که طی می شود تا پول دوباره به حیطه وصول در آید برای تجزیه و تحلیل صورت های مالی ضروری است.

دو راه مدور گردش پول

به طور کلی گردش پول در واحد تجاری دو راه ظاهرا مدور را طی می کند که اولی را دوره کوتاه مدت و دومی را بلند مدت می نامیم. وجه تسمیه و افتراق این دو برا این مبنا قرار دارد که در بعضی موارد پولی که به مصرف می رسد در مدتی کوتاه دوره گردش خود را طی کرده باز به صورت نقد در اختیار واحد تجاری قرار می گیرد درحالی که مواردی دیگر سالها طول می کشد تا پول مجددا بازیافت شود.

سرمایه در گردش

پولی را که پس از پرداخت در کوتاه مدت( معمولا کمتراز یکسال) بازیافت می شود سرمایه در گردش و راهی که از ابتدا تا انتها طی می کند تا دوباره صورت نقدی پیدا نماید دوره کوتاه مدت و یا به اصطلاح اهل فن، دوره گردش عملیات می خوانند و ما از این پس عنوان اخیر را بکار می بریم.

اما در پولی که برای تحصیل اقلام مختلف دارایی ثابت مصرف می شود تا به تدریج طی سالها از طریق استهلاک بازیافت گردد و گردش آن را دوره بلندمدت عوان کردیم به تفضیل بحث خواهیم کرد.

دوره گردش عملیات

شاید عنوان قدیمی تر دارایی جاری، یعنی دارایی گردان بی قراری، تداوم دگرگونی و تغییرات مستمر آن را بیشتر و بهتر بنمایاندزیا عرفا از “جاری” گردش چیزی بدون تغییر استنباط می شود.درصنایع، شرکت تازه تأسیس شده ای را در نظر بگیرید که با پول شروع به فعالیت می کند، با آن مواد اولیه می خرد و به کالای ساخته تبدیل می سازد.

  ابعاد بین المللی بازار پول

سپس کالا را به نقد یا نسیه می فروشد که فروش نسیه به صورت مطالبات در می آید و به هنگام وصول دوباره شکل نقدی پیدا می کند. مجموع مراحلی که در بالا از پول شروع و دوباره به پول ختم می گردد دوره گردش عملیات نامیده می شودو نمودار آن به شکل زیر می باشد.

گردش پول

دوره گردش عملیات به زبان ساده

برای آن که توضیح مطلب آسان باشد نمودار بالا را ساده فرض کردیم و فقط به مصرف پول (گردش پول) و تغییر شکل آن پرداختیم بدون آنکه منبع تحصیل آن ارائه گردد. مثلا اگر در ضمن کار، شکل مورد بحث از لحاظ پول در مضیقه افتاد طبعا ناچار به استقراض از بانکها و سایر منابع می شود که در نمودار انعکاسی ندارد.

همچنین وجوهی که بصورت دستمزد و هزینه های عملیات پرداخت می شود تا مواد اولیه بصورت کالا درآید در نمودار دیده نمی شود. وقتی منابع تهیه پول اعم از صاحبان سهام و وام اعتبار دهندگان و همچنین مصارف پول را از لحاظ دستمزد و هزینه های عملیات در نظر بگیریم

نمودار به شکل زیر در خواهد آمد:

گردش پول

باید توجه داشت که دو نموداری که در بالا آوردیم مربوط به صنایع می شود. در موسساتی که کالا را به صورت ساخته می خرند و به همان شکل می فروشند، مواداولیه و تبدیا آن در جریان ساخت به کالا مورد پیدا نمی کند. در موسسات خدماتی مانند موسسات حسابرسی ،  اصولا کالایی وجود ندارد و خرید نقد و نسیه مواد اولیه مصداق پیدا نمی نماید. بنابراین دوره گردش عملیات در این نوع موسسات ساده است و معمولا حسابهای موجودی نقدی، وامها، هزینه ها و مطالبات را شامل می شود.

در مورد نمودارهای فوق از سرعت طی گردش عملیات سخنی گفته نشد درصورتی که هدف از آوردن موضوع بحث در تجزیه و تحلیل صورتهای مالی تعیین و بررسی مدت زمانی است که این مسیر طی می شود. به طوری که در بخش های بعدی خواهیم دید هرچه دوره عملیات سریع تر طی گردد مطلوب تر تشخیص می شود زیرا سرانجام پول است که نزد همه اعم از طلبکاران و کارکنان موسسه قابلیت قبول دارد و سرعت دوره گردش عملیات امکان دسترسی به پول را افزایش می دهد.

  منظور از سبدگردانی چیست؟قوانین مربوط به سبدگردانی کدام هست؟

دوره بلند مدت

اقلام مختلف دارایی ثابت یک واحد تجاری هم به استثنای زمین با گذشت زمان به تدریج به پول تبدیل می شوند و باعث ایجاد گردش پول شده. استفاده از دارایی ثابت در امور تولیدی و تجاری توام با گذشت زمان از ارزش آن می کاهد.این کاهش را هر چند وقت یک بار به حساب هزینه منظور و به آن استهلاک اغراق می کنند.از یک لحاظ، استهلاک را می توان بازیابی قسمتی از بهای پرداخت شده برای تحصیل دارایی ثابت دانست.

یعنی به همان گونه که بهای خرید مواداولیه از طریق فروش کالای ساخته شده صورت نقدی پیدا کرده به موسسه بر می گردد. بهای تمام شده اموال، ماشین آلات و تجهیزات هم در طول سالهای استفاده شده از آنها به تدریج از طریق استهلاک به حساب هزینه برده می شود وبه قیمت فروش کالا افزوده گردیده با فروش آن به حیطه وصول در می آید.به بیان دیگر، قمت فروش کالا نه تنها اقلامی مانند بهای خرید مواداولیه و دست مزد کارگران را شامل می شود بلکه استهلاک دارایی ثابت را هم در برمی گیرد. به این تعبیر دارایی ثابت به تدریج به حساب های مختلف دارایی جاری منظور می گردد و صورت نقدی پیدا می کند.

اگر خرید و تحصیل دارایی ثابت و تبدیل مجدد آن را به نقد از طریق استهلاک در شرکت صنعتی مورد بحث در نظر بگیریم نمودار زیر به دست می آید.

گردش پول

دوره بلند مدت باکندی طی می شود. گرچه در تعریف آمده است که به هر چه بیش از یک سال دوام داشته باشد دارایی ثابت اطلاق می کنیم ولی در عمل اقلام دارایی ثابت سالهای بسیار قابلیت استفاده دارند و به این دوره معمولا به آهستگی طی می شود.

  اوراق اختیار معامله اختیار خرید و فروش - بخش اول

استهلاک

در بحث تجزیه و تحلیل صورتهای مالی، ذکر طرق مختلف استهلاک و طرز محاسبه آن ها مورد ندارد تنها باید توجه داشت که هر چند وقت یکبار قسمتی از بهای دارایی ثابت به عنوان استهلاک از حساب درآمد کسر می شود. مادام که درآمد کافی و شرکت زیان نداشته باشد، استهلاک را می توان از منابع پولی شرکت به شمار آورد. ذکر مثالی موضوع را روشن می کند:

فرض کنیم دارایی ثابت شرکتی صنعتی مشمول سالی ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال هزینه استهلاک باشد و همه فروش آن هم بطور نقدی انجام شود و در پایان سال اقلام عمده صورت سود و زیان شرکت به شرح زیر باشد:

مفهوم استهلاک

شرکت بالا ۱۲٫۰۰۰٫۰۰۰ریال سود خالص سالانه داشته باشد. ولی موجودی نقدی آن چه مبلغ است؟اگر فرض کنیم همه فروش شرکت نقدا انجام و هزینه ها و مالیات هم نقدی پرداخت شده باشد، شرکت باید ۲۲٫۰۰۰٫۰۰۰ریال پول نقد داشته باشد که ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ریال (برابر استهلاک سالانه) بیش از مبلغ سود خالص است.

هزینه استهلاک

در مفهوم گردش پول ، هزینه استهلاک از یک طرف به حساب خرج گرفته می شود و درآمد را می کاهد ولی در مقابل پرداختی صورت نمی گیردو پولی از شرکت بیرون نمی رود و تنها به صورت استهلاک انباشته در می آید. به این جهت هزینه استهلاک را از اقلام هزینه های نقدی می دانند وقتی سود خالص را ملاک قرار دهیم از نقه نظر نقدینگی اثر افزاینده دارد.

حال فرض کنیم شرکت مفروض در سال بعد زیان به بار آورد و صورت سود و زیان آن به شرح زیر باشد:

در مثال بالا به وضوح دیده می شود که از لحاظ نقدینگی وضع شرکت در پایان سال در مقام مقایسه با اول سال تغییری ننموده است یعنی در ظرف سال ۱۴۰٫۰۰۰٫۰۰۰ریال فروش نقدی داشته و ۱۴۰٫۰۰۰٫۰۰۰ریال هم پرداخت کرده است ولی چون ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ریال هزینه استهلاک که برابر مبلغ زیان می باشد عملا از شرکت خارج نگردید اثری برنقدینگی نداشته است.

 

این مقاله را مطالعه کنید: شاخص بازار سهام چیست؟ مفهوم وانواع آن کدام است؟
پیج اینستاگرام لحظه پرداز ماهان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *