اگر بیت کوین را میشناسید احتمالا در این بین نام بلاک چین (blockchain) به گوشتان خورده است.

در ادامه مطلب سعی داریم درباره بلاک چین و کاربردهای آن توضیح دهیم.

به زبان ساده، بلاک چین یک نوع سیستم ثبت اطلاعات و گزارش است. تفاوت آن با سیستم‌های دیگر این است که اطلاعات ذخیره‌شده روی این نوع سیستم، میان همه اعضای یک شبکه به اشتراک گذاشته می‌شود. با استفاده از رمزنگاری و توزیع داده‌ها، امکان هک، حذف و دستکاری اطلاعات ثبت‌شده، تقریباً از بین می‌رود. مفهوم بلاک چین اولین بار با پیدایش بیت کوین به وجود آمد و پادشاه ارزهای دیجیتال از این راهکار برای ذخیره اطلاعات مربوط به دارایی کاربران بهره برد.

اغلب افراد بلاک چین را ارز دیجیتال تلقی می‌کنند و این دو گزاره را به‌ جای یکدیگر به کار می‌برند. در ابتدا تأکید کنیم که ارز دیجیتال بخشی از بلاک چین بود؛ اما بلاک چین در حال حاضر فناوری بسیار بزرگ‌تر از ارز دیجیتال به شمار می‌رود و جایگاه خاص و ویژه‌ای برای خود در علوم کامپیوتر پیدا کرده است.

به‌طور کلی می‌توان گفت blockchain به‌عبارتی زنجیره بلوکی، پایگاه داده‌ای متشکل از فهرست سوابق تراکنش‌هایی است که همواره رشد می‌کند و بر تعداد آن افزوده می‌شود. به این سوابق بلاک می‌گویند که از طریق رمزنگار یه یکدیگر متصل می‌شوند. بلاک‌ها در زنجیره‌ای از نودهایی با شبکه‌ی همتا‌به‌همتا قرار می‌گیرند و به مخزن ذخیره‌سازی که تشکیل می‌شود، دفتر کل دیجیتال می‌گویند. به‌ عبارتی ‌دیگر، بلاک چین به‌عنوان نوعی دفتر کلی توزیع‌شده شناخته می‌شود که تاریخچه‌ی دارایی دیجیتال را با استفاده از غیر متمرکزسازی و هش رمزنگاری غیر قابل تغییر و شفاف می‌کند.

بلاک چین چگونه کار می کند؟

بیایید برای درک بهتر کارکرد این مفهوم به تراکنش های بیت کوین بپردازیم. بلاک چین تمامی اطلاعات و جزییات تک تک تراکنش‌های صورت گرفته با این ارز دیجیتال را در خود ذخیره می‌کند و اگر یک کاربر بخواهد یک بیت کوین را بیش از دو بار معامله (یعنی کلاهبرداری کند) مانع آن می شود. هر بلوک زمانی که داده های جدید را ذخیره می کند به بلاک چین اضافه می شود. و این گونه با زنجیره ای از چندین بلوک که بهم وصل شده اند عنوان کلی بلاکچین پدید می آید برای اینکه یک بلوک به بلاک چین اضافه شود، باید چهار اتفاق زیر رخ دهد:

  1. یک معامله باید انجام شود
  2. پس از خرید، معامله شما باید تأیید شود. این کار را شبکه رایانه ها که بیش از هزاران رایانه هستند و در سراسر جهان گسترده اند انجام می دهند. این شبکه از طریق رایانه بررسی می کند که معامله مطابق سفارش شما انجام شده باشد.
  3. جای ذخیره هر معامله باید در دل یک بلوک باشد. پس از تأیید درستی معامله شما، اطلاعات در یک بلوک اختصاصی ثبت می شود. در آنجا، اطلاعات معامله شما در کنار بی شمار تراکنش مشابه قرار می گیرد.
  4. به هر بلوک باید هَش (کد) داده شود: پس از تأیید همه معاملات یک بلوک، باید به آن بلوک یک کد شناسایی منحصر به فرد به نام هَش داده شود. پس از گرفتن هَش اختصاصی، آن بلوک به بلاک چین اضافه می شود.
  بانک مرکزی جمهوری اسلامی و وظایف و اختیاراتش

کاربردها

ارز دیجیتال

فناوری بلاک چین سنگ بستر رمزارزهایی مانند بیت کوین را فراهم می‌کند. دلار ایالات متحده توسط فدرال رزرو کنترل می‌شود. تحت این سیستم اعتباری مرکزی، داده‌ها و ارزهای کاربر ازنظر فنی مطابق میل بانک یا دولت محلی است. اگر بانک هک شود، اطلاعات خصوصی کاربر در خطر جدی قرار می‌گیرد. اگر بانک ورشکست شود یا دولت کشور محل زندگی کاربر ثبات کافی نداشته باشد، ارزش مالی دارایی کاربر درخطر قرار خواهد گرفت. درسال ۲۰۰۸ میلادی (۱۳۸۷ شمسی) وقتی نقدینگی بربانک‌ها تمام شد، تاحدی با کمک پول مودیان طرح نجات مالی اجرا شد. این نگرانی‌ها سبب تصور و توسعه‌ی بیت کوین در وهله‌ی اول شدند.
بلاک چین اکنون به رمزارزهایی نظیر بیت کوین امکان می‌دهد با گسترش خود درسراسر شبکه‌ای از کامپیوترها، بدون نیاز به مرکز اعتباری خاصی، فعالیت کند. درنتیجه، نه‌تنها خطرات احتمالی به‌شدت کاهش می‌یابند، بلکه کارمزد تراکنش‌ها و پردازش‌های مالی نیز ازبین می‌روند.

قرارداد هوشمند

دیگر کاربرد بلاک چین قرارداد هوشمند است. قرارداد هوشمند کدهایی است که درون بلاک چین ساخته می‌شوند تا به‌وسیله‌ی آن توافق برسر یک قرارداد را تسهیل و تأیید کنند یا حتی درباره‌ی شرایط به مذاکره بپردازند. قرارداد هوشمند تحت شرایطی که کاربران بپذیرند اجرا می‌شود. زمانی‌که شرایط لازم فراهم شوند، بندهای توافق‌نامه به‌طور خودکار انجام می‌شوند.

برای مثال، یک مستأجر قصد دارد یک آپارتمان را ازطریق قرارداد هوشمند اجاره کند. صاحب خانه توافق می‌کند که رمز ورود به ساختمان را به‌محض پرداخت وثیقه برای مستأجر ارسال کند. دوطرف قرارداد بخش‌های مدنظرشان را به قرارداد هوشمند ارسال می‌کنند تا به‌صورت خودکار رمز در آپارتمان را با پرداخت وثیقه در تاریخ معین مبادله کند. اگر صاحب خانه رمز در را تا تاریخ مشخص ارسال نکند، قرارداد هوشمند نیز کاملا خودکار مبلغ وثیقه‌ی مستأجر را برمی‌گرداند. این فرایند علاوه‌بر صرفه‌جویی در زمان، پرداخت کارمزدهای واریز و برگشت پول را ازبین برده است.

خدمات بانکی و مالی

شاید هیچ صنعتی بیش‌از بانکداری از به‌کارگیری فناوری بلاک چین در فعالیت‌های تجاری خود کسب سود نکند. مؤسسات مالی بین‌المللی فقط در ساعات اداری و پنج روز هفته فعال هستند. بدین ترتیب اگر فردی قصد داشته باشد مبلغ یک چک را در ساعت ۶ بعدازظهر جمعه به حساب خود واریز کند، تا دوشنبه صبح این پول به حساب فرد واریز نمی‌شود. حتی اگر واریز در ساعات اداری انجام شود، تأیید تراکنش ممکن است به‌دلیل حجم بالای معاملات بانک‌ها تا سه روز طول بکشد. این‌ها مسائلی است که بانکداری امروزی با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند.

  نگاهی گذرا به بورس و روش های تصمیم گیری (قسمت سوم)

بلاک چین هرگز نمی‌خوابد و تعطیلی ندارد. با ادغام شبکه بلاک چین در بانک‌ها، مشتریان می‌توانند شاهد پردازش تراکنش‌ها در کم‌تر از ۱۰ دقیقا باشند. اساسا افزودن یک بلاک جدید در بلاک چین به این مدت زمان نیاز دارد و اهمیتی ندارد که روز تعطیل یا خارج‌از ساعات اداری درخواست کاربر ثبت شود. علاوه‌بر زمان، طبق تحقیقات و محاسبات انجام‌شده، افراد با استفاده از بانکداری مبتنی بر شبکه بلاک چین می‌توانند سالانه ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار در انجام خدمات بانکی و کارمزد و بیمه صرفه‌جویی کنند.

blockchain

بازی‌های ویدئویی

بازی Cryptokitties در نوامبر ۲۰۱۷ میلادی (آبان ۱۳۹۶) راه‌اندازی شد. این بازی یک ماه بعداز راه‌اندازی، درصدر اخبار قرار گرفت؛ زیرا کارکتری کریپتوکیتی که حیوان خانگی مجازی در بازی بود، با قیمتی بیش‌از ۱۰۰ هزار دلار به‌فروش رسید. این بازی نشان داد که چگونه می‌توان از این فناوری در صنعت بازی‌های ویدئویی استفاده کرد.

بازار سرمایه

یکی دیگر از کاربردهایش به‌گفته‌ی بانک سانتاندر استفاده از آن در بازار سرمایه است؛ البته استفاده از این فناوری در شبکه بلاک چین به آسانی استفاده از آن برای انتقال پول نیست.

دادوستد

در سیستم تجاری بلاک چین توسعه یافته برای دادوستد، هر تراکنش شامل یک Letter of Credit است که از طریق آن خریدار و فروشنده از انجام دقیق معامله اطمینان حاصی می‌کنند.

رسانه

برخی رسانه‌ها در تلاش هستند تا با استفاده از بلاک چین یک شبکه‌ی توزیع محتوا ایجاد کنند. برای مثال، در پلتفرم Decent تولیدکنندگان محتوا محصولات خود را در شبکه بلاک چین به‌اشتراک می‌گذارند تا برای آن مشتری پیدا شود. سپس، درصورت پیداشدن خریدار، حق‌الزحمه‌ی محصول بلافاصله پرداخت خواهد شد. همچنین، کام‌کست دیگر شبکه‌ی بلاک چینی است که امکان رزرو آگهی تلویزیونی را برای افراد فراهم می‌کند.

انرژی

فناوری بلاک چین با وجود اینکه انرژی زیادی مصرف می‌کند؛ اما تمام قابلیت‌های لازم و ضروری برای مدیریت مصرف انرژی را دارد. برای مثال، در این شبکه می‌توان تمام منابع انرژی را تعریف کرد و اندازه‌گیری میزان مصرف انرژی هرکاربر و صدور فاکتور را به‌صورت لحظه‌ای انجام داد.

رأی‌گیری

فناوری بلاک چین به‌خودی خود ماهیت دمکراتیک دارد؛ بنابراین، با کمی خلاقیت می‌توان از آن برای اهداف مستقیم رأی‌گیری انتخابات کمک گرفت. ازجمله قابلیت‌های متناسب با رأی‌گیری در بلاک چین می‌توان به عدم امکان تغییر سابقه‌ی تراکنش‌ها، امنیت جمعی، عدم ردیابی کاربران و دستیابی به اطلاعات افراد و… آن اشاره کرد.

ثبت احوال

هر کشوری دارای ثبت احوال است که اطلاعات هویتی افراد از نام گرفته تا تاریخ تولد و فوت و تعداد فرزندان و… را جمع‌آوری می‌کند. این اطلاعات هموراه درحال رشد هستند؛ درنتیجه مدیریت و حفظ امنیت اطلاعات کشورها را با چالش‌های زیادی روبه‌رو می‌کند. شاید وقتش رسیده باشد با بهره‌گیری از فناوری بلاک چین کار ثبت سوابق اطلاعات شخصی و حفاظت از آن‌ها را تسهیل کنیم.

  شاخص بازار سهام چیست؟ مفهوم وانواع آن کدام است؟

مالیات

محاسبه‌ی مالیات فرایند زمان‌بر و سنگینی است که ازطریق بلاک چین می‌توان آن را به‌راحتی مدیریت کرد و خطای انسانی را به حداقل رساند. به‌خصوص اینکه با کمک این فناوری قطعا می‌توان از فرارهای مالیاتی نیز جلوگیری کرد.

کلان داده

پرواضح است که بلاک چین نوعی پایگاه داده غیرمتمرکز است که اطلاعات خاصی را با تمام نودهای فعال در شبکه به‌اشتراک می‌گذارد. حال فرض کنید بتوان هرنوع داده‌ای را در آن ذخیره کرد. ازسویی دیگر، امکان اعتبارسنجی و تأیید صحت اطلاعات نیز انقلابی در ذخیره‌سازی اطلاعات اشتراکی ایجاد خواهد کرد.

سلامت و درمان

مؤسسه‌های درمانی می‌توانند با بهره‌گیری از بلاک چین شیوه‌ی ذخیره‌سازی سوابق بیماران را بازتعریف کنند. ازطریق این فناوری می‌توان سوابق بیماران را در بلاک چین ثبت کرد و به‌گونه‌ای رمزگذاری کرد که فقط دردسترس اشخاص خاصی قرار بگیرند.

مزایای

با وجود تمام پیچیدگی‌های موجود در این امر، توانایی‌های این فناوری به‌عنوان روش غیر متمرکز ثبت سوابق تقریبا بدون محدودیت است. ازجمله مزایای استفاده از آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
افزایش امنیت در حفظ حریم شخصی
کاهش کارمزد پرداخت‌ها
کاهش خطاهای احتمالی زیرا بهره‌مندی از بلاک چین دقت انجام کار را افزایش می‌دهد.
غیر متمرکزسازی شبکه باعث می‌شود از دستکاری‌های احتمالی جلوگیری شود.
تراکنش‌ها در امنیت کامل و به‌طور خصوصی انجام می‌شوند.
شفافیت عملکرد بلاک چین
به شهروندان کشورهای توسعه‌نیافته یا دارای دولت‌های بی‌ثبات امکان می‌دهد اطلاعات شخصی خود را در امنیت حفظ کنند یا از خدمات بانکی آن استفاده کنند.

معایب

هزینه‌ی زیاد استخراج بیت کوین
تعداد کم تراکنش‌ها در هر ثانیه
امکان استفاده در فعالیت‌ها و مبادلات غیرقانونی به‌دلیل ماهیت غیر قابل درگیری بودن تراکنش‌ها
قوانین و مقررات دولت‌ها درباره‌ی ارز دیجیتال

جمع‌بندی

بلاک چین یک فناوری جدید است که امکان ثبت اطلاعات به صورت دائمی و بدون امکان تغییر را فراهم می‌کند.
این فناوری در حقیقت نوعی دیتابیس یا پایگاه داده است که روی یک یا چند سرور خاص قرار ندارد، بلکه روی تمام کامپیوترهایی که به شبکه متصل می‌شوند، توزیع شده است. به دلیل بهره بردن از رمزنگاری و ثبت آن در همه کامپیوترهای شبکه، سوابق ثبت‌شده قابل هک یا حذف نیستند.
بیت کوین اولین کاربرد این فناوری بود اما از این سیستم انقلابی برای هر سیستمی که لازم باشد نیاز به اعتماد به واسطه‌ها و افراد شخص ثالث کاهش یابد، می‌توان بهره برد.

 

این مقاله را بخوانید: صبر و زمان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *